Cyryl Karczyński
Biografia
Cyryl Karczyński urodził się 1 lipca 1884 roku w Pelplinie, w rolniczej rodzinie Ignacego i Anny z domu Gdaniec. Po ukończeniu Collegium Marianum w Pelplinie uczęszczał do gimnazjum w Chełmnie, gdzie należał do Towarzystwa Filomatów. Po zdaniu matury wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie, a 23 marca 1908 roku przyjął święcenia kapłańskie.
Jako wikariusz pracował w Luzinie i Grzybnie, gdzie rozpoczął spisywanie ludowych pieśni, zbierając ich 152. Współpracował z etnografami, m.in. z ks. Stanisławem Kujotem i ks. Henrykiem Szumanem. Jego zbiór został później opublikowany w pracy ks. Władysława Łęgi „Ziemia Chełmińska”. Działał także w Towarzystwie Czytelni Ludowych, wspierając czytelnictwo.
W 1920 roku brał udział w kampanii plebiscytowej na Warmii i Mazurach. Od tego roku był proboszczem w Rywałdzie, gdzie w 1927 został dziekanem radzyńskim, a w 1928 dyrektorem domu emerytów. Pełnił też funkcję dyrektora Diecezjalnego Apostolstwa Modlitwy. W 1938 roku objął parafię w Cekcynie.
Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany przez Niemców 28 października 1939 roku. Przebywał w więzieniu w Kamieniu Krajeńskim, następnie w obozach Stutthof i Sachsenhausen, gdzie został zakatowany 29 maja 1940 roku. Jego symboliczny pochówek odbył się 27 czerwca 1940 roku na cmentarzu parafialnym w Pelplinie.
Cyryl Karczyński był działaczem patriotycznym, kulturalnym i oświatowym, krzewicielem polskiej kultury i folkloru. Jest jednym ze 122 Sług Bożych, wobec których w 2003 roku rozpoczął się proces beatyfikacyjny drugiej grupy męczenników z okresu II wojny światowej.